Węzły, mile, stopy - ciekawostki o miarach w lotnictwie
30.01.2026
Czy zadaliście sobie kiedyś pytanie, dlaczego w lotnictwie prędkość podaje się w węzłach, a nie w kilometrach na godzinę? I co to właściwie jest ten węzeł?
fot. Pixabay
To nie wymysł branży lotniczej pilotów — to czysta logika, matematyka i nawigacja.
Skąd się wzięła jednostka "węzeł"
Słowo knot (węzeł) ma morską historię i pochodzi jeszcze z czasów żaglowców. Marynarze mierzyli prędkość statku za pomocą liny z zawiązanymi w równych odstępach węzłami:
• linę wyrzucano za burtę,
• przez 30 sekund liczono, ile węzłów „przeleci” przez ręce,
• liczba węzłów = prędkość w milach morskich na godzinę.
Tak narodziła się jednostka, która przetrwała setki lat i idealnie pasuje także do lotnictwa.
Czym właściwie jest mila morska?
To nie jest przypadkowa liczba, bo 1 mila morska to 1 minuta długości geograficznej na równiku.
1 NM = 1,852 km
Dzięki temu wszystko idealnie się ze sobą zgadza:
• odległości na mapach,
• współrzędne GPS,
• kursy,
• trasy lotów
Dlaczego węzły i mile używane są w lotnictwie?
Lotnictwo porusza się w systemie współrzędnych Ziemi, a nie po drogach.
Piloci używają:
• szerokości i długości geograficznej,
• kursów magnetycznych i rzeczywistych,
• map opartych na minutach i stopniach.
Węzły idealnie pasują do tej geometrii. Właśnie dlatego piloci, kontrolerzy ruchu lotniczego i systemy nawigacyjne mówią tym samym językiem prędkości.
W skrócie:
• 1 knot = 1 mila morska na godzinę
• idealne do map, tras i nawigacji globalnej
• zero chaosu, zero zbędnych przeliczeń
• wspólny standard dla lotnictwa i żeglugi na całym świecie
To właśnie dlatego samoloty nie „lecą 850 km/h”.
One lecą 460 węzłów — dokładnie tam, gdzie prowadzi matematyka Ziemi.
Jak szybko w pamięci przeliczać kilometry na węzły (mile) i odwrotnie?
W przypadku kilometrów wystarczy podzielić je na 2 i dodać 10%. Np. 100km:2=50km+10%=55NM (mil morskich).
Węzły na godzinę na kilometry? Wystarczy pomnożyć węzły przez 2 i odjąć 10%. Np. 100kn x 2 = 200km/h - 10% = 180 km/h.
Stopa liczy sobie 0,3048 m. Żeby przeliczyć metry na stopy trzeba pomnożyć te pierwsze przez 3 i dodać 10%.
Np. 100m x 3 = 300 m + 10% = 330 ft (stóp).
Stopy na metry? 1000ft : 3 = 333m - 10% = 300 m . Oczywiście w przybliżeniu 😁
